Unikowy styl przywiązania nie oznacza, że ktoś nie chce kochać albo zawsze trzyma innych na dystans. Opisuje tendencję do odczuwania dyskomfortu wobec emocjonalnej bliskości i polegania na drugiej osobie. Może być mniej lub bardziej nasilona, a sama potrzeba czasu dla siebie nie wystarcza, by przypisać komuś określony styl.
Czym jest unikowy styl przywiązania?
To inna nazwa unikającego stylu przywiązania. U dorosłych unikanie opisuje się również jako wymiar, nie jako cechę, którą albo się ma, albo nie. Osoba o silniejszej tendencji do unikania może cenić samodzielność i czuć się nieswojo, gdy relacja wymaga zwierzenia się, przyjęcia pomocy czy wspólnego zmierzenia się z trudnymi emocjami.
To nie to samo co lęk przed porzuceniem, choć obie tendencje mogą występować u jednej osoby. Żadna z nich nie mówi też wszystkiego o czyjejś zdolności do budowania więzi.
Jak dystans może wyglądać w związku i przyjaźni?
W związku może to być wycofanie podczas kłótni, trudność z mówieniem o uczuciach albo odsuwanie się wtedy, gdy partner lub partnerka proponuje wsparcie. W przyjaźni podobny dystans bywa widoczny w unikaniu osobistych zwierzeń lub rzadszym kontakcie, gdy znajomość staje się bliższa.
Takie zachowania nie muszą występować stale. Mogą wyraźniej ujawniać się pod wpływem stresu, zwłaszcza gdy ktoś czuje presję, by od razu opowiedzieć o tym, co przeżywa. Dla drugiej strony wycofanie może być bolesne i wyglądać jak brak zainteresowania. Z samego zachowania nie da się jednak odczytać uczuć ani intencji tej osoby – ani rozpoznać jej stylu przywiązania na podstawie kilku sytuacji.
Czy ten sposób budowania bliskości może się zmienić?
Teoria przywiązania łączy późniejsze relacje między innymi z wczesnymi doświadczeniami opieki. Nie pozwala jednak na podstawie zachowania dorosłej osoby odtworzyć jej dzieciństwa czy wskazać jednej przyczyny dystansu. Znaczenie mają również późniejsze doświadczenia oraz to, co dzieje się w obecnej relacji.
Wzorce przywiązania mogą być względnie stabilne: w badaniu par obserwowanych przez 20 miesięcy poziom unikania wykazywał taką stabilność. Nie znaczy to, że zmiana jest niemożliwa. Nie warto jednak zakładać, że samo wejście w związek automatycznie zmieni sposób reagowania na bliskość.
Rozmawiaj o sytuacji, nie o etykiecie
Więcej niż zgadywanie czyjegoś stylu może dać rozmowa o tym, co konkretnie dzieje się między wami. Na przykład: „Kiedy przerywamy trudną rozmowę bez ustalenia, czy do niej wrócimy, czuję się niepewnie. Czy możemy powiedzieć sobie, kiedy będziemy gotowi porozmawiać?”. Taka propozycja zostawia miejsce na potrzebę przerwy, a zarazem jasno nazywa własną potrzebę kontaktu.
Podobnie w przyjaźni można zapytać, jak druga osoba czuje się z częstotliwością spotkań czy osobistymi rozmowami, bez nacisku na natychmiastowe zwierzenia. Uszanowanie jej przestrzeni nie wymaga jednak milczenia o tym, co rani ciebie.